Chuyển giao chức năng quản lý nhà nước về khoáng sản và phương án điều phối vật liệu xây dựng khu vực phía Nam

Cuộc họp do ông Trần Phương, Phó Cục trưởng Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam, chủ trì, với sự tham dự của đại diện các cơ quan chuyên môn thuộc 08 tỉnh, thành phố: An Giang, Tây Ninh, Cà Mau, Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Đồng Tháp, Vĩnh Long và Cần Thơ; đại diện Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận và Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn.

Trong bối cảnh nhiều dự án giao thông, hạ tầng và công trình quốc phòng đang được triển khai đồng thời, việc bảo đảm nguồn cung cát, đá xây dựng đặt ra yêu cầu tăng cường phối hợp giữa các địa phương, chủ đầu tư và nhà thầu. Đồng thời, quá trình chuyển giao chức năng quản lý nhà nước về địa chất, khoáng sản sang ngành Công Thương cần được thực hiện đồng bộ, bảo đảm hoạt động quản lý và giải quyết thủ tục hành chính diễn ra liên tục.

Bảo đảm liên tục công tác quản lý nhà nước về khoáng sản

Tại cuộc họp, các địa phương đã báo cáo tình hình chuyển giao nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, nhân sự chuyên môn và hồ sơ quản lý khoáng sản. Một số địa phương đã chủ động kiện toàn đơn vị chuyên trách, bố trí cán bộ và tiếp nhận hồ sơ để duy trì việc giải quyết thủ tục cho tổ chức, doanh nghiệp.

Bên cạnh những kết quả bước đầu, quá trình chuyển giao còn phát sinh khó khăn về biên chế, vị trí việc làm, việc cập nhật chức năng, nhiệm vụ của cơ quan tiếp nhận và đồng bộ hệ thống dịch vụ công. Các địa phương cũng đề nghị làm rõ thẩm quyền giám định tư pháp, xử phạt vi phạm hành chính và xử lý hồ sơ đang giải quyết trong giai đoạn chuyển tiếp.

Phát biểu kết luận, ông Trần Phương đề nghị các cơ quan chuyên môn tại địa phương khẩn trương hoàn thành bàn giao tổ chức, nhân sự, hồ sơ kỹ thuật, không để gián đoạn công tác quản lý nhà nước về khoáng sản. Những vướng mắc về giám định tư pháp, thủ tục mỏ và các nội dung chuyển tiếp cần được tổng hợp, gửi về Cục để xem xét, hướng dẫn giải quyết.

Rà soát nguồn cung và nhu cầu vật liệu của các dự án trọng điểm

Nội dung được các đại biểu tập trung trao đổi là tình trạng thiếu hụt vật liệu xây dựng, đặc biệt là cát đắp nền và đá xây dựng tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Theo báo cáo của tỉnh Cà Mau, nhu cầu vật liệu còn thiếu phục vụ các dự án trọng điểm trên địa bàn là 22,1 triệu m³ đá và 20,7 triệu m³ cát san lấp. Trong khi đó, địa phương không có mỏ đá và cát xây dựng, phải phụ thuộc vào nguồn cung ngoài tỉnh. Tây Ninh cũng báo cáo nhu cầu lớn về cát đắp nền cho các tuyến giao thông trọng điểm, trong khi nguồn cát nội tỉnh chưa đáp ứng được yêu cầu.

Tại Cần Thơ, dự án cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng đoạn qua địa bàn đang thiếu khoảng 2,5 triệu m³ đá xây dựng. Đại diện Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận và Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn đồng thời phản ánh khó khăn về nguồn vật liệu, chất lượng vật liệu và chi phí vận chuyển đến công trường.

Về phía các địa phương có nguồn cung, An Giang cho biết khả năng hỗ trợ thêm đá trong năm 2026 gặp khó khăn do phải cân đối nhu cầu của các công trình nội tỉnh. Đồng Tháp, Vĩnh Long cũng đang chịu áp lực về nguồn cát sông, trong đó có những khu vực không đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật đắp nền cao tốc.

Các ý kiến cho thấy việc điều phối cần dựa trên khả năng khai thác thực tế, chất lượng vật liệu, tiến độ dự án và điều kiện vận chuyển. Trữ lượng được cấp phép cần tiếp tục được rà soát, đối chiếu với khối lượng có thể huy động để xây dựng phương án cung ứng phù hợp.

Tăng cường điều phối vật liệu giữa các địa phương

Trên cơ sở thảo luận, cuộc họp xác định một số định hướng điều phối nhằm đáp ứng nhu cầu cấp bách của các công trình phía Nam.

Đối với nguồn đá cho Cà Mau, giai đoạn 2026 – 2027 ưu tiên làm việc với Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai, với khối lượng dự kiến mỗi địa phương hỗ trợ 10,5 triệu m³. Phần 1,1 triệu m³ dự kiến từ An Giang được giãn tiến độ sang giai đoạn 2027 – 2028 để giảm áp lực cân đối nguồn cung của tỉnh.

Đối với dự án cao tốc Châu Đốc – Cần Thơ – Sóc Trăng đoạn qua Cần Thơ, cuộc họp thống nhất đề nghị Thành phố Hồ Chí Minh hỗ trợ điều phối 2,5 triệu m³ đá. Về nguồn cát cho Tây Ninh, trước mắt đề nghị Đồng Tháp và Vĩnh Long mỗi địa phương xem xét hỗ trợ 2,0 triệu m³; phần nhu cầu còn lại tiếp tục được nghiên cứu trên cơ sở kết quả đánh giá tổng thể nguồn cát của vùng.

Cần Thơ được giao chủ trì, phối hợp với các chủ đầu tư hoàn thiện phương án khai thác, vận chuyển 17,2 triệu m³ cát biển phục vụ các dự án tại Cà Mau, bảo đảm yêu cầu về tiêu chuẩn kỹ thuật.

Việc triển khai các phương án cần gắn với sự phối hợp của địa phương cung ứng, địa phương tiếp nhận, chủ đầu tư và nhà thầu; đồng thời làm rõ tiến độ nhận vật liệu, điều kiện khai thác và phương án vận chuyển.

Hoàn thiện dữ liệu và nghiên cứu giải pháp giảm áp lực nguồn vật liệu

Cùng với các giải pháp trước mắt, Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam đang hoàn thiện phần mềm bản đồ số về cung – cầu vật liệu xây dựng. Các địa phương được đề nghị phối hợp cập nhật đầy đủ thông tin về giấy phép, trữ lượng, đơn giá và nhu cầu vật liệu giai đoạn 2026 – 2030, làm cơ sở cho công tác cân đối, điều phối.

Cuộc họp cũng đề nghị các tỉnh khẩn trương xây dựng đề án đánh giá tổng thể tiềm năng khoáng sản trên địa bàn. Các đơn vị địa chất trực thuộc Cục sẽ hỗ trợ chuyên môn, kỹ thuật trong quá trình triển khai.

Đối với cơ chế, chính sách, Cục tiếp thu các kiến nghị về tiêu thụ sản phẩm phụ tại mỏ đặc thù, điều chuyển vật liệu giữa các dự án đầu tư công và phương pháp xác định giá vật liệu tại mỏ để nghiên cứu, đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét.

Các chủ đầu tư, ban quản lý dự án được đề nghị tính toán phương án sử dụng cát biển thay thế cát sông, xác định đầy đủ chi phí vận chuyển và nghiên cứu giải pháp cầu cạn tại Đồng bằng sông Cửu Long. Đây là những hướng cần được đánh giá kỹ về hiệu quả kỹ thuật, kinh tế và môi trường nhằm giảm nhu cầu cát đắp nền, hạn chế áp lực khai thác nguồn vật liệu tự nhiên.

Trên cơ sở ý kiến của các địa phương và đơn vị dự họp, Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam tiếp tục tổng hợp, hoàn thiện phương án điều phối vật liệu xây dựng khu vực phía Nam, góp phần bảo đảm nguồn cung và tiến độ triển khai các công trình, dự án trọng điểm.